Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών για τη στρατηγική ανάπλαση έκτασης περίπου 5.000 στρεμμάτων στον Ελαιώνα, γύρω από το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό.
Τη διαδικασία αναλαμβάνει η «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», η οποία δημοσιοποίησε στα τέλη Ιουλίου το αντικείμενο του διαγωνισμού. Για τη διοργάνωσή του προβλέπεται συνολική δαπάνη 310.000 ευρώ, στην οποία περιλαμβάνεται ΦΠΑ 60.000 ευρώ.
Ο διαγωνισμός αποτελεί το πρώτο βήμα για την εκπόνηση ενός νέου στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης και πολεοδομικής αναδιοργάνωσης του Ελαιώνα. Δεν αφορά, επομένως, την άμεση ανάθεση κατασκευαστικών έργων, αλλά τη διαμόρφωση ενός ενιαίου masterplan που θα καθορίσει τις μελλοντικές παρεμβάσεις και χρήσεις στην περιοχή.
Παρέμβαση σε τέσσερις δήμους
Η συνολική περιοχή του Ελαιώνα καλύπτει, βάσει του ισχύοντος Προεδρικού Διατάγματος, περίπου 9.000 στρέμματα. Ο νέος διαγωνισμός επικεντρώνεται σε μία ζώνη περίπου 5.000 στρεμμάτων, η οποία αναπτύσσεται γύρω από τον Βοτανικό και εκτείνεται διοικητικά σε τέσσερις διαφορετικούς δήμους.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ενιαίο χωρικό σχέδιο για μία περιοχή η οποία σήμερα χαρακτηρίζεται από κατακερματισμένες χρήσεις, εγκαταλελειμμένα βιομηχανικά ακίνητα, αποθήκες, μεταφορικές επιχειρήσεις και εκτεταμένες αδόμητες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις.
Το νέο στρατηγικό σχέδιο καλείται να συνδέσει τις ήδη προωθούμενες επενδύσεις και υποδομές με ευρύτερες παρεμβάσεις πρασίνου, κατοικίας, μεταφορών και δημόσιου χώρου.
Οι 5 βασικοί άξονες του σχεδιασμού
Ο πρώτος άξονας αφορά τη δημιουργία ενός διευρυμένου δικτύου μητροπολιτικού πρασίνου και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας. Στο πλαίσιο αυτό θα εξεταστούν η σύνδεση υφιστάμενων και νέων ελεύθερων χώρων, η διαχείριση των υδάτων και η αποκατάσταση στοιχείων του φυσικού τοπίου.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η περιοχή του ρέματος του Προφήτη Δανιήλ, η οποία μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου πράσινου διαδρόμου προς την Ακαδημία Πλάτωνος και το ιστορικό κέντρο της Αθήνας.
Ο δεύτερος άξονας συνδέεται με τον αθλητισμό και την κοινωνική ζωή, με αφετηρία τα έργα της Διπλής Ανάπλασης στον Βοτανικό. Η κατασκευή του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού, των εγκαταστάσεων του Ερασιτέχνη και των κοινόχρηστων χώρων αντιμετωπίζεται ως καταλύτης για την ευρύτερη αναδιοργάνωση του Ελαιώνα.
Ο τρίτος άξονας αφορά την εισαγωγή νέων μορφών κατοικίας, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής και της κατοικίας μικτών χρήσεων. Πρόκειται για μία σημαντική παράμετρο, καθώς σήμερα μεγάλο μέρος της περιοχής έχει επαγγελματικό, βιομηχανικό ή αποθηκευτικό χαρακτήρα και περιορισμένη οργανωμένη οικιστική ανάπτυξη.
Παράλληλα, θα εξεταστεί η ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας του Ελαιώνα, με έμφαση στο βιομηχανικό του απόθεμα και στις δυνατότητες επανάχρησης παλαιών εγκαταστάσεων. Ο πέμπτος άξονας αφορά την επικαιροποίηση του πολεοδομικού και θεσμικού πλαισίου, ώστε οι μελλοντικές χρήσεις και επενδύσεις να ενταχθούν σε ένα συνεκτικό σχέδιο.
Οι περιοχές ειδικού ενδιαφέροντος
Ο διαγωνισμός θα κινηθεί σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά το συνολικό στρατηγικό masterplan των 5.000 στρεμμάτων, ενώ το δεύτερο επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες ζώνες στις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν πιο στοχευμένες αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές παρεμβάσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το μέτωπο του Κηφισού, η Ιερά Οδός, η περιοχή γύρω από τον σταθμό Μετρό Ελαιώνα και η ζώνη της Διπλής Ανάπλασης στον Βοτανικό.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό εντάσσονται επίσης η κυβερνητική πρόθεση για μεταφορά των μεταφορικών επιχειρήσεων από τον Ελαιώνα στο Επιχειρηματικό Πάρκο Φυλής και το παλαιότερο σχέδιο δημιουργίας νέου κεντρικού σταθμού υπεραστικών λεωφορείων κοντά στο Μετρό.
Αφετηρία η Διπλή Ανάπλαση
Κεντρικό σημείο αναφοράς αποτελεί το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού, το οποίο, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2027. Γύρω από το γήπεδο προωθούνται παρεμβάσεις σε έκταση περίπου 300 στρεμμάτων, με χώρους πρασίνου, κοινόχρηστες υποδομές και νέες αθλητικές εγκαταστάσεις.
Στην ίδια περιοχή αναπτύσσεται και το Votanikos Business Park της Dimand, στη θέση της πρώην Αθηναϊκής Χαρτοποιίας. Το συγκρότημα μικτών χρήσεων θα διαθέτει περίπου 63.000 τ.μ. προς χρήση και αναμένεται να ολοκληρωθεί κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Το νέο masterplan επιδιώκει να υπερβεί τα όρια των επιμέρους έργων και να δημιουργήσει ένα συνολικό πλαίσιο για τη σταδιακή μετατροπή του Ελαιώνα από κατακερματισμένη βιομηχανική και μεταφορική ζώνη σε οργανωμένο τμήμα της πόλης, με περισσότερο πράσινο, κατοικία, νέες οικονομικές δραστηριότητες και σύγχρονες υποδομές.
