Τα οικιστικά έργα της νέας Εθνικής Στρατηγικής Στέγασης – 2.350 σπίτια σε στρατόπεδα και τα πρώτα ακίνητα για κοινωνική αντιπαροχή

Σε νέα φάση περνά η στεγαστική πολιτική στην Ελλάδα, μετά τη δημοσίευση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026–2035, η οποία συγκεντρώνει σε ενιαίο πλαίσιο 50 μέτρα και παρεμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,5 δισ. ευρώ.

Η στρατηγική οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, τη στήριξη νοικοκυριών με στεγαστικές ανάγκες και τη δημιουργία ενός πιο μόνιμου μηχανισμού σχεδιασμού και εφαρμογής στεγαστικής πολιτικής.

Από real estate σκοπιά, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται στις προβλέψεις για την ανάπτυξη νέων κατοικιών μέσω δημόσιας περιουσίας, τη θεσμοθέτηση της κοινωνικής αντιπαροχής και την αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων και εκτάσεων για προσιτή και κοινωνική στέγη.

Τα πρώτα 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ για κοινωνική αντιπαροχή

Ένα από τα βασικά νέα εργαλεία της στρατηγικής είναι η κοινωνική αντιπαροχή, μέσω της οποίας το Δημόσιο ή δημόσιοι φορείς παραχωρούν ακίνητα σε ιδιώτες για ανάπτυξη ή ανακαίνιση, με αντάλλαγμα μέρος των κατοικιών να επιστρέφει στον φορέα για κοινωνική μίσθωση.

Σύμφωνα με τη στρατηγική, έχει προηγηθεί αποτύπωση 68 ακινήτων δημόσιας ιδιοκτησίας και έχουν ήδη επιλεγεί 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ σε Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο για την πρώτη φάση εφαρμογής του μέτρου.

Η πρώτη διαγωνιστική διαδικασία αναμένεται να προκηρυχθεί τους επόμενους μήνες. Στην πρώτη αυτή φάση εκτιμάται ότι μπορούν να παραχθούν τουλάχιστον 130 κατοικίες.

Το βασικό χαρακτηριστικό του μοντέλου είναι ότι ο ιδιώτης αναλαμβάνει με δικές του δαπάνες την ανάπτυξη του ακινήτου, ενώ τουλάχιστον 30% των κατοικιών θα παραμένει στην κυριότητα της αναθέτουσας αρχής και θα διατίθεται με κοινωνικά ή προσιτά μισθώματα.

Πρόκειται για ένα σχήμα που, εφόσον ενεργοποιηθεί στην πράξη, μπορεί να ανοίξει νέο πεδίο για αναπτύξεις κατοικίας πάνω σε αδρανή δημόσια περιουσία, χωρίς το κράτος να επωμίζεται το πλήρες κόστος κατασκευής.

2.350 κοινωνικές κατοικίες σε πρώην στρατόπεδα

Δεύτερος βασικός πυλώνας της στρατηγικής είναι η δημιουργία νέου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας σε ανενεργά στρατόπεδα.

Το σχέδιο προβλέπει την πρώτη μεγάλη εφαρμογή κοινωνικής κατοικίας σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με χρηματοδότηση 435 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Στόχος είναι η ανάπτυξη περίπου 2.350 κατοικιών, ενεργειακής κατηγορίας Α+, μαζί με συνοδευτικές κοινωφελείς υποδομές. Για κάθε συγκρότημα προβλέπεται και η δημιουργία ενός βρεφονηπιακού σταθμού, ώστε οι νέες γειτονιές να μην περιοριστούν μόνο στην παραγωγή διαμερισμάτων αλλά να αποκτήσουν και βασικές κοινωνικές λειτουργίες.

Οι πρώτες περιοχές που αναφέρονται στον σχεδιασμό είναι οι Αχαρνές, ο Εύοσμος–Κορδελιό και η Πάτρα, ενώ η στρατηγική αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασης του προγράμματος και σε άλλες εκτάσεις, ανάλογα με την ωρίμανση των μελετών και τη διαθεσιμότητα πόρων.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς συνδέει την κοινωνική κατοικία με μεγάλα οργανωμένα projects ανάπτυξης, δίνοντας στην αγορά ένα πρώτο πιο χειροπιαστό pipeline νέων κατοικιών υπό δημόσιο σχεδιασμό.

Νέοι θεσμοί και πολεοδομικά κίνητρα

Η Εθνική Στρατηγική δεν εξαντλείται στα άμεσα έργα. Προβλέπει επίσης τη δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, τη συγκρότηση Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης, καθώς και νέου Ταμείου Στέγασης, ώστε να υπάρξει πιο σταθερός μηχανισμός σχεδιασμού και παρακολούθησης της πολιτικής κατοικίας.

Παράλληλα, εισάγονται πολεοδομικά και χρηματοδοτικά εργαλεία που αποσκοπούν στην αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών, καθώς και ρυθμίσεις που σχετίζονται με την αγορά μισθώσεων, τη βραχυχρόνια μίσθωση και τη διαχείριση της ζήτησης σε επιβαρυμένες περιοχές.

Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η εξαγγελία μέτρων αλλά η ταχύτητα με την οποία αυτά θα μετατραπούν σε ώριμα projects, διαγωνισμούς και νέες κατοικίες στην αγορά.

Από την πολιτική στην υλοποίηση

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Εθνική Στρατηγική Στέγασης επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από τις αποσπασματικές επιδοτήσεις σε ένα πιο σύνθετο μοντέλο παραγωγής κατοικίας.

Η αξιοποίηση δημόσιας γης, η κοινωνική αντιπαροχή και τα πρώτα συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας σε πρώην στρατόπεδα αποτελούν τα πιο άμεσα και μετρήσιμα σκέλη του σχεδίου.

Εάν προχωρήσουν εντός χρονοδιαγράμματος, η αγορά θα δει μέσα στα επόμενα χρόνια την εμφάνιση ενός νέου τύπου residential pipeline, όπου το Δημόσιο δεν θα περιορίζεται στον ρόλο του επιδοτούντος, αλλά θα λειτουργεί και ως φορέας ενεργοποίησης ακινήτων και παραγωγής νέου στεγαστικού αποθέματος.

Ποιά 3 ανενεργά στρατόπεδα σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Αχαΐα θα αξιοποιηθούν για νέες κατοικίες