Αλλάζει το πολεοδομικό και χωροταξικό τοπίο – Τι φέρνει το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ

Παράταση έως τις 4 Σεπτεμβρίου 2020 ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας όσον αφορά τη διαβούλευση για το σχέδιο νόμου που αφορά τον «Εκσυγχρονισμό της Χωροταξικής και Πολεοδομικής Νομοθεσίας». Η προηγούμενη καταληκτική ημερομηνία της διαβούλευσης ήταν στις 28 Αυγούστου 2020.

Σε αυτό το πλαίσιο αυτό, το ΥΠΕΝ καλεί να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση οι κοινωνικοί εταίροι και οι ενδιαφερόμενοι, καταθέτοντας τις προτάσεις τους.

Τι περιλαμβάνει η σημαντική μεταρρύθμιση της πολεοδομίας και χωροταξίας στην Ελλάδα

Το νομοσχέδιο στηρίζει την εθνική προσπάθεια για ανάπτυξη και επενδύσεις, προωθώντας τον εκσυγχρονισμό του καθεστώτος για τις χρήσεις γης, ενώ ενθαρρύνει την ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας σε οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα.

Επίσης, συνδυάζει τον προηγούμενο στόχο με την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς περιορίζει την εκτός σχεδίου δόμηση και διευκολύνει την απόδοση κοινόχρηστων χώρων στους πολίτες.

Προστατεύει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας με παρεμβάσεις όπως η μεταφορά του συντελεστή δόμησης και η διευκρίνιση του καθεστώτος των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων.

Επιταχύνει και εκσυγχρονίζει τον χωροταξικό σχεδιασμό με εργαλεία όπως οι πιστοποιημένοι ιδιώτες μηχανικοί για την αξιολόγηση των πολεοδομικών μελετών και η απόσυρση ορόφων σε κτίρια.

Ενώ, δίνει την τελική ώθηση για την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης, με την επιβολή δίκαιων προστίμων σε όσους από αμέλεια παρεμποδίζουν την ολοκλήρωση του κτηματολογίου.

Ειδικότερα, με το νέο νομοσχέδιο επιταχύνεται από 12-15 σε 2,5 χρόνια ο χωρικός σχεδιασμός και συγκεκριμένα η κατάρτιση των τοπικών και των ειδικών πολεοδομικών σχεδίων, και μέσω αυτών ο καθορισμός χρήσεων γης, καθώς θα αξιοποιηθούν πιστοποιημένοι ιδιώτες μηχανικοί για την αξιολόγηση των πολεοδομικών μελετών.

Επιπλέον, περιορίζεται η εκτός σχεδίου δόμηση με στόχο να προστατευθεί το περιβάλλον και το φυσικό τοπίο. Συγκεκριμένα, μειώνονται κατά 10% (κατά μέσο όρο) τους συντελεστές δόμησης στην εκτός σχεδίου δόμηση, ενώ ειδικά στη βιομηχανία, η μείωση αυτή ανέρχεται στο 33%.

Αλλάζει το καθεστώς με τις παρεκκλίσεις αρτιότητας, ωστόσο μέχρι την οριστική κατάργησή τους θα ισχύσουν για τα επόμενα 2 χρόνια, για λόγους αποφυγής αιφνιδιασμών.

Ορίζεται επίσης, ότι για κάθε άδεια σε εκτός σχεδίου περιοχή, ένα ποσοστό 5% του κόστους της αδείας θα καταβάλλεται στο Πράσινο Ταμείο και θα προορίζεται για την αντιμετώπιση των παρενεργειών της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης.

Τόσο στα επιχειρηματικά πάρκα για τη βιομηχανία όσο και στους οργανωμένους υποδοχείς που αφορούν άλλες δραστηριότητες -εφοδιαστική, τουρισμό κλπ.- αυξάνονται αισθητά οι συντελεστές δόμησης.

Στη Μύκονο και την Σαντορίνη αναστέλλεται η έκδοση οικοδομικών αδειών για τα τουριστικά καταλύματα -εκτός των οικισμών- μέχρι την έγκριση πολεοδομικών σχεδίων, δηλαδή για ένα διάστημα περίπου ενάμιση έτους.

Επιπλέον τίθενται οι βάσεις για την απλοποίηση των χρήσεων γης, με στόχο την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανάπτυξης.

Με Προεδρικό Διάταγμα που θα προωθηθεί αμέσως μετά την ψήφιση του νέου νόμου, μειώνονται οι γενικές χρήσεις, ώστε το σύστημα να είναι πιο ευέλικτο, και να διευκολύνει τις μικτές χρήσεις γης.

Με το ίδιο Προεδρικό Διάταγμα καθιερώνεται η Εθνική Ονοματολογία Χρήσεων Γης που θα εφαρμόζεται σε όλα τα είδη σχεδίων χρήσεων γης με ενιαίο τρόπο.

Αντιστοιχίζονται οι χρήσεις γης με τους σχετικούς ΚΑΔ (Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας) και με τις κατηγορίες της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, με στόχο να υπάρχει μια «κοινή γλώσσα» μεταξύ χωροταξίας, περιβαλλοντικής πολιτικής και οικονομίας, για να ξέρουν οι πολίτες και οι επενδυτές πού μπορούν να χτίσουν τι, χωρίς να χάνονται στο λαβύρινθο των διαφορετικών όρων και συστημάτων αδειοδότησης.

Επιπλέον, ενεργοποιείται η μεταφορά συντελεστή δόμησης με εφαρμογή της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ.

Συγκεκριμένα, προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ). Η μεταφορά συντελεστή δόμησης θα γίνεται μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές και με ξεκάθαρους κανόνες.

Δημιουργείται επίσης η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, που θα επιτρέπει την αποδοχή και προσφορά συντελεστή δόμησης ψηφιακά, γρήγορα και απρόσωπα, χωρίς αυτός να γίνεται αντικείμενο συναλλαγής.

Με σχετική ρύθμιση δίνεται η δυνατότητα αποζημίωσης των ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων, καθώς μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης οι ιδιοκτήτες διατηρητέων αποζημιώνονται για την αξιοποίηση της περιουσίας τους.

Γίνεται πλέον δυνατή η εφαρμογή των προβλεπόμενων από τα πολεοδομικά σχέδια κοινόχρηστων χώρων, προς όφελος του αστικού περιβάλλοντος, και χωρίς να δεσμεύεται για πολλά χρόνια η περιουσία των πολιτών στους οποίους ανήκουν σήμερα τα οικόπεδα στα οποία προβλέπονται οι κοινόχρηστοι χώροι.

Ορίζεται, επίσης, ότι όποιος αγοράζει συντελεστή, θα οφείλει να καταβάλει στον δήμο ένα επιπλέον 5% που θα προορίζεται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.

Επιταχύνεται η έκδοση οικοδομικών αδειών και ενισχύεται η ηλεκτρονική διαδικασία έκδοσης.

Στην περίπτωση των οικοδομικών αδειών κατηγορίας 1 και 2 θεσμοθετείται ελαφριά διαδικασία υποχρεωτικής προέγκρισης. Κατά τη διαδικασία αυτή η υπηρεσία ελέγχει κάποια βασικά στοιχεία της άδειας και στη συνέχεια η άδεια εκδίδεται -με ευθύνη φυσικά του μηχανικού- με το πάτημα ενός κουμπιού.

Επιπλέον, δίνονται στους ιδιοκτήτες κίνητρα για «απόσυρση» κτιρίων προκειμένου να ανανεωθεί το κτιριακό δυναμικό, ενώ το κράτος αποκτά τη δυνατότητα απαλλοτρίωσης ορόφων, που αναμένεται να οδηγήσουν στο «χαμήλωμα» κτιρίων σε ευαίσθητες περιοχές, χωρίς κόστος για το δημόσιο και με δίκαιη αποζημίωση των ιδιοκτητών.

Εξορθολογίζεται το σύστημα των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, με στόχο την προστασία της περιουσίας των πολιτών που παραμένει σήμερα όμηρος της γραφειοκρατίας.

Ενώ, με ειδική ρύθμιση με βάση την οποία κτίρια που κατασκευάζονται με υψηλές προδιαγραφές ενεργειακής απόδοσης, θα δικαιούνται επιπλέον συντελεστή δόμησης, με στόχο την πρόληψη της κλιματικής αλλαγής και την ενεργειακή αυτοτέλεια της χώρας.

Με το νέο νομοσχέδιο, από τέλος Οκτωβρίου, το πρόστιμο για εκπρόθεσμη δήλωση ακινήτου στο Κτηματολόγιο θα κυμαίνεται από 300-2000 ευρώ και εξαρτάται πλέον όχι μόνο από την αξία του ακινήτου, αλλά και από το μέγεθος της καθυστέρησης.

Παρέχονται επιπλέον κίνητρα για ενίσχυση της προσβασιμότητας των κτιρίων για άτομα με ειδικές ανάγκες και προβλέπεται η δυνατότητα εγκατάστασης κατασκευών, όπως ειδικές ράμπες εκτός της ρυμοτομικής γραμμής, αλλά η προσθήκη ανελκυστήρων σε κτίρια, όπου δεν υπήρχε σχετική πρόβλεψη στην αρχική οικοδομική άδεια. Σημειώνεται ότι κατασκευές που εξυπηρετούν άτομα με ειδικές ανάγκες (πλατύσκαλα, ανελκυστήρες) δεν προσμετρώνται στον συντελεστή δόμησης.