“Τάξη” σε δεκάδες χιλιάδες ακίνητα προσπαθεί να βάλει το Δημόσιο – Ποιά ακίνητα χαρτογραφούνται και ποιά οδεύουν προς αξιοποίηση

Μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις καταγραφής και ωρίμανσης δημόσιας ακίνητης περιουσίας βρίσκεται σε εξέλιξη, με διαφορετικά προγράμματα να καλύπτουν από τα περίπου 4.000 ακίνητα του Υπουργείου Υγείας και τις 36.000 εγγραφές της ΕΤΑΔ έως τα πρώτα ακίνητα που προορίζονται για κοινωνική αντιπαροχή.

Δεν πρόκειται για μία ενιαία απογραφή ούτε για ένα κοινό χαρτοφυλάκιο. Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται από διαφορετικούς φορείς και εξυπηρετούν διαφορετικούς στόχους.

Συγκλίνουν, όμως, σε μία βασική διαπίστωση: πριν ένα δημόσιο ακίνητο αξιοποιηθεί, πρέπει να έχει ταυτοποιηθεί, να έχει ελεγχθεί νομικά και τεχνικά, να αποτιμηθεί και να αποκτήσει συγκεκριμένο σχέδιο χρήσης.

Στο μικροσκόπιο 4.000 ακίνητα του τομέα Υγείας

Σε απογραφή, ψηφιακή χαρτογράφηση και αξιολόγηση περίπου 4.000 ακινήτων προχωρά το Υπουργείο Υγείας, στο πλαίσιο του Στρατηγικού Προγράμματος Διαχείρισης της ακίνητης περιουσίας του και των εποπτευόμενων φορέων του.

Το έργο, το οποίο έχει προϋπολογισμό σχεδόν 10 εκατ. ευρώ και διάρκεια 24 μηνών, προβλέπει τον εντοπισμό και την ταξινόμηση των ακινήτων, την εκτίμηση της αγοραίας αξίας τους και τη διενέργεια τεχνικού και νομικού ελέγχου. Προβλέπεται επίσης δικαίωμα προαίρεσης για πρόσθετες υπηρεσίες έως 5 εκατ. ευρώ.

Κεντρικό εργαλείο θα αποτελέσει ψηφιακή πλατφόρμα διαχείρισης σε περιβάλλον Gov Cloud. Στα παραδοτέα περιλαμβάνονται μελέτες σκοπιμότητας και εργασίες τεχνικής και νομικής ωρίμανσης για επιλεγμένα ακίνητα.

Η καταγραφή δεν σημαίνει ότι τα 4.000 ακίνητα θα πωληθούν ή θα περάσουν αυτομάτως σε εμπορική αξιοποίηση. Στόχος είναι να διαχωριστούν όσα χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες του συστήματος Υγείας, όσα αντιμετωπίζουν εκκρεμότητες και όσα θα μπορούσαν να εξεταστούν για διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης.

Το «Landmark 360°» της ΕΤΑΔ

Σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα κινείται το πρόγραμμα «Landmark 360°» του Υπερταμείου και της ΕΤΑΔ.

Ο σχεδιασμός προβλέπει την αξιολόγηση και κατηγοριοποίηση έως 36.000 εγγραφών, την αποτίμηση έως 6.500 ακινήτων και την εκτέλεση ενεργειών ωρίμανσης σε ένα υποσύνολο έως 1.000 ακινήτων.

Στο έργο συμμετέχουν εννέα εταιρικά σχήματα, τα οποία αναλαμβάνουν μέσω επιμέρους διαδικασιών τεχνικούς και νομικούς ελέγχους, εκτιμήσεις και άλλες εργασίες ωρίμανσης. Περίπου 1.000 ακίνητα είχαν ήδη ανατεθεί πιλοτικά σε αναδόχους, ώστε να διαπιστωθεί ποια μπορούν να αξιοποιηθούν και ποια εμφανίζουν εμπόδια.

Η διαφορά ανάμεσα στους τρεις αριθμούς είναι ουσιαστική. Η καταγραφή 36.000 εγγραφών δεν σημαίνει ότι 36.000 ακίνητα θα βγουν στην αγορά. Από αυτά, ένα μικρότερο τμήμα θα αποτιμηθεί και ένα ακόμη μικρότερο θα φτάσει στο επίπεδο της νομικής, τεχνικής και επενδυτικής ωρίμανσης.

Από τα 68 ακίνητα στα πρώτα 8 της κοινωνικής αντιπαροχής

Ξεχωριστή κατεύθυνση αποτελεί η αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας για την παραγωγή προσιτής κατοικίας.

Στο πλαίσιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής Στέγασης συγκεντρώθηκαν αρχικά 68 ακίνητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της ΔΥΠΑ. Τα ακίνητα εξετάστηκαν ως προς τη νομική και τεχνική τους ωριμότητα, τη θέση και το μέγεθός τους και χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες.

Ως άμεσα αξιοποιήσιμα επιλέχθηκαν οκτώ αδόμητα ακίνητα της ΔΥΠΑ σε Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο. Σε αυτά εκτιμάται ότι μπορούν να δημιουργηθούν τουλάχιστον 130 κατοικίες μέσω του πρώτου διαγωνισμού κοινωνικής αντιπαροχής.

Με βάση το θεσμικό μοντέλο, ο ιδιώτης αναλαμβάνει το κόστος ανάπτυξης, ενώ τουλάχιστον το 30% των κατοικιών πρέπει να παραμένει στην κυριότητα της δημόσιας αρχής για διάθεση με κοινωνικά ή προσιτά μισθώματα. Τα υπόλοιπα ακίνητα των 68 θα πρέπει να περάσουν από περαιτέρω διαδικασίες ωρίμανσης πριν ενταχθούν σε επόμενους διαγωνισμούς.

Τα Ξενία ως χειροπιαστό παράδειγμα αξιοποίησης

Το χαρτοφυλάκιο των Ξενία δείχνει τι μπορεί να ακολουθήσει όταν η απογραφή και η ωρίμανση ολοκληρωθούν και ένα ακίνητο αποκτήσει σαφές μοντέλο αξιοποίησης.

Μέσα στο 2026 η ΕΤΑΔ προώθησε, μεταξύ άλλων, διαγωνισμούς για το Ξενία Βυτίνας, το Ξενία Κομοτηνής και το Ξενία Κοζάνης. Στην Κομοτηνή προκηρύχθηκε 40ετής εκμίσθωση έκτασης περίπου 18,2 στρεμμάτων με κτίσματα 1.889 τ.μ., ενώ στην Κοζάνη βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός μακροχρόνιας εκμίσθωσης με προθεσμία υποβολής φακέλων τον Οκτώβριο του 2026.

Οι περιπτώσεις αυτές αποτυπώνουν τη διαδρομή από ένα αδρανές δημόσιο ακίνητο σε μία συγκεκριμένη επενδυτική πρόταση: αποσαφήνιση ιδιοκτησιακού καθεστώτος, τεχνικός έλεγχος, προστασία τυχόν ιστορικών χαρακτηριστικών, επιλογή χρήσης, αποτίμηση και τελικά προκήρυξη διαγωνισμού.

Το κρίσιμο επόμενο βήμα

Η κινητικότητα γύρω από τη δημόσια ακίνητη περιουσία δείχνει μία σταδιακή αλλαγή προσέγγισης. Το Δημόσιο επιχειρεί να περάσει από διάσπαρτες και συχνά ασαφείς εγγραφές σε χαρτοφυλάκια με πραγματικά τεχνικά, νομικά και οικονομικά δεδομένα.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν θα κριθεί από τον αριθμό των ακινήτων που θα καταγραφούν. Θα κριθεί από το πόσα θα ξεπεράσουν τις ιδιοκτησιακές, πολεοδομικές και τεχνικές εκκρεμότητες και θα μετατραπούν σε ώριμα projects: άλλα για εμπορική αξιοποίηση, άλλα για τουρισμό ή κοινωφελείς λειτουργίες και άλλα για την παραγωγή προσιτής κατοικίας.

Με αυτή την έννοια, η απογραφή δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας. Είναι το σημείο από το οποίο αρχίζει η πραγματική αξιοποίηση.

Πώς αποκτούν “νέα ζωή” τα Ξενία και τα ιστορικά ακίνητα – Τέσσερις διαφορετικές διαδρομές αξιοποίησης από την Αθήνα μέχρι Κομοτηνή