Πώς αναπτύχθηκε το real estate στην Ελλάδα μετά την κρίση – Ποιοί παράγοντες τόνωσαν το ενδιαφέρον των επενδυτών

«Η πολιτική σταθερότητα μας έφερε έως εδώ και η νομοθετική σταθερότητα θα μας βοηθήσει να πάμε παρακάτω» σημείωσε ο κ. Σταύρος Τόλιας, CEO της ZOIA, σε συζήτηση με τίτλο «Από το ρίσκο στην επιβράβευση: Πώς οι επενδυτές ώθησαν τα ελληνικά ακίνητα στην ανώτατη βαθμίδα» που έλαβε χώρα στο πλαίσιο της 25ης Prodexpo.

Ο κ. Σταύρος Τόλιας, ερωτώμενος ποιες ήταν οι συνθήκες που βοήθησαν στην ανάπτυξη του Real Estate στην Ελλάδα, σημείωσε πως «συντέλεσαν πρώτα η κρίση και μετά η ανάκαμψη. Οι τιμές των ακινήτων ήταν τόσο χαμηλές που ήταν ελκυστικές. Η πολιτική σταθερότητα που υπήρξε μετά από μια έντονη κρίση έδωσε το έναυσμα για σοβαρότερες επενδύσεις. Κεφάλαια που πήγαιναν σε άλλες αγορές κατευθύνθηκαν εδώ. Η δημιουργία προϊόντος ήταν αυτή που έδωσε το έναυσμα για ανάπτυξη. Συνέπεσε όλο αυτό να συμβαίνει στην Ελλάδα, τη στιγμή που οι υπόλοιπες αγορές της Ευρώπης, είχαν μεγάλη αύξηση πληθωρισμού, η Ελλάδα είχε μια καλή οικονομία και αυτό δημιούργησε το πλαίσιο για επενδύσεις».

Την κρίση «έδειξε» ως λόγο της ανάπτυξης του ελληνικού Real Estate και ο κ. Γιάννης Δεληκανάκης, CEO της Southrock Asset Management, αναφέροντας χαρακτηριστικά «βοήθησε να προσελκύσουμε ξένους επενδυτές, να δημιουργηθεί ρευστότητα στην αγορά». Παράλληλα σημείωσε πως από το 2002 έως το 2010 οι ξένες επενδύσεις έφταναν το 1 δισ. ευρώ, ενώ σήμερα οι αντίστοιχες επενδύσεις είναι 2 δισ. ευρώ ετησίως. Όσο για το πώς θα μπορούσαν οι επενδυτές να μείνουν όταν φύγουν τα απόνερα της κρίσης, ο ίδιος σημείωσε: «Το θέμα που έχουμε είναι κανονιστικού πλαισίου. Υπάρχουν πάρα πολλά σημαντικά θέματα που αν δεν λυθούν δεν θα μείνουν επενδυτές».

Από την πλευρά του ο κ. Γιάννης Γκάνος, Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Αστικά Ακίνητα, μίλησε για την αισιοδοξία του ότι «το κόστος χρήματος θα μειωθεί ίσως όχι τόσο γρήγορα όσο θα θέλαμε και ίσως όχι στα επίπεδα προ – covid». Παράλληλα σημείωσε πως «Υπάρχει έλλειψη προϊόντος» αλλά πως έχουν «γίνει αρκετές θεσμικές παρεμβάσεις, είμαστε σε καλό δρόμο, χρειάζονται κι άλλα να γίνουν». Μιλώντας για το διεθνές περιβάλλον, σημείωσε πως: Οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές βρίσκονται σε ύφεση. Εμείς εδώ είμαστε σε διαφορετικό σημείο του οικονομικού κύκλου. Η οικονομία μας αναπτύσσεται πιο γρήγορα, το ίδιο συμβαίνει και στην αγορά ακινήτων. Η δική μας η αγορά έρχεται από μεγάλη κρίση γι’ αυτό και έχει να καλύψει περισσότερο κενό. Λείπει καλής ποιότητας προϊόν. Μας λείπουν καλά γραφεία. Η επένδυση σε γραφεία είναι μια ασφαλής επένδυση».

Απαντώντας σχετικά με την έλλειψη βάθους στην αγορά ακινήτων, ο κ. Αθανάσιος Καραγιάννης, Επικεφαλής Επενδύσεων και Χαρτοφυλακίου της Prodea Investments σημείωσε πως «αυτός είναι ο λόγος που δεν βλέπουμε τις αποδόσεις να αλλάζουν. Αυτό βοηθά να μην δημιουργηθεί στρες και πανικός που θα δημιουργούσαν προβλήματα σε δείκτες δανείων και μια χιονοστιβάδα άλλων εξελίξεων. Στο εξωτερικό είναι πολύ πιο γρήγοροι στο να αναγνωρίζουν πιθανές απώλειες, να διαγράφουν αξίες και να πηγαίνουν παρακάτω». Σχετικά με τη ζήτηση ακινήτων, σημείωσε πως «Είναι πολύ δυνατή. Το βλέπουμε σε ό,τι φρέσκο φέρνουμε στην αγορά. Η μεγάλη πρόκληση είναι στην πώληση. Δεν μας απασχολεί τόσο πολύ να βρεθεί το βάθος όσο το να πωλούνται ακίνητα. Τους περισσότερους επενδυτές όμως αυτό τους προβληματίζει. Πόσο γρήγορα μπορείς να πουλήσεις κάτι στην Ελλάδα, όχι πάρα πολύ γρήγορα».

«Σημαντικά» χαρακτήρισε από την πλευρά του, ο κ. Νεοκλής Νεοκλέους, Επικεφαλής του Τμήματος Ακίνητης Περιουσίας της Sioufas and Associates Law Firm, τα βήματα «που έχουν γίνει τα τελευταία 10 χρόνια στην εμπέδωση της ασφάλειας και την ταχύτητα στην αγορά ακινήτων. Στην ασφάλεια έχει παίξει ρόλο η πολιτική και η οικονομική σταθερότητα της Ελλάδας, και το Κτηματολόγιο και η ολοκλήρωσή του εντός του 2025». Ακόμα σημείωσε ότι «η αγορά κάνει κύκλους, πράγματα που βλέπουμε να συμβαίνουν τώρα, κάποιες άλλες αγορές τα έχουν ήδη περάσει. Αυτό που κρατάς είναι ο κύκλος. Σκεφτείτε πώς ήταν το real estate στην Ελλάδα την προηγούμενη 10ετία, τι ακίνητα φτιάχνονταν τότε και πού είμαστε». Καταλήγοντας μάλιστα με αισιοδοξία τόνισε: «Στην Ελλάδα we mean business. Ξέρουμε να χτίσουμε καλά κτίρια, έχουμε πάρα πολύ δυνατό έμψυχο δυναμικό».